Tarihte Osmanlı-İslam şemsiyesi altında aynı kaderi paylaştığımız kardeşlerimizle bir seyahat vesilesiyle buluşmanın heyecanıyla varıyoruz Sarayova’ya. Uçaktan inerken, yanımda bulunan bir öğretim üyesi “Bursa’ya geldik” diyor. Ben de gülerek “Önemli değil hocam, ha Bosna , ha Bursa, İkisinin de adı B ile başlıyor, A ile bitiyor. İkisi de Osmanlı şehri.” esprisi ile karşılık veriyorum.

Selami Çalışkan

Sarayova’da Başçarşı’yı, Kovaçi şehitliğini, Mostar’da Mostar köprüsünü, Sarı Saltuk tekkesi’ni, vezirler şehri Travnik’i,  minyatür Osmanlı şehri Potiçel’i görünce Niyazi Yanmaz’ın haklı olduğunu anlıyorsunuz. Sarayova’nın Baş Çarşı semti, mimarisi, tek katlı dükkanları, sebili ve camileriyle, buram buram Osmanlı kokuyor.  Girişteki sebil ve etrafını saran güvercinlerle birlikte geçmişimizi hatırlatıyor. El sanatlarının sergilendiği dükkanların ara sokakları Arnavut kaldırımı döşeli. Burada yürürken kendinizi Bursa ya da Safranbolu sokaklarında zannediyorsunuz. Savaşta Sırp topçusu ve uçakları tarafından yakılıp yıkılan çarşı, daha sonra aslına uygun olarak inşa edilmiş.

Boşnak kızlarının vefa sözleri

Tıp Fakültesi mezunu Mine ve Münevver, savaşta bütün ailelerini yitirmişler. Savaş yıllarında yapılan yardımları asla unutmadıklarını belirten Boşnak kızları, “Türkiye’den yardım gelmeseydi, bizi yok ederlerdi” diyorlar. Savaş anında Türkiye’den Bosna’ya yapılan yardımları engellemeye çalışan birtakım medyanın yayınlarını “Sırpların ekmeğine yağ sürmek” şeklinde yorumlayan Boşnaklar, vefalarını ifade etmek için de “Türkiye’ye şükran borçluyuz” diyorlar.

Miladi Müslümani

Bosna’da Baş Çarşı’nın ara sokaklarında bir Osmanlı şehrinin ruhunu oluşturan bedestenin, medresenin ve camilerin arasında dolaşırken Gazi Hüsrev Bey tarafından yaptırılan Moriçe Han’da buluyoruz kendimizi. Burası bize İstanbul’daki kapalı çarşıyı hatırlatıyor. Hanın alt katında İran’dan getirilen İsfahan kilimleri satılıyor. Üst katında ise Aliya Izzet Begoviç’in gençlik yıllarında kurduğu Miladi Müslümani -Genç Müslümanlar- Derneği’nin lokali ve bürosu var. Burada biri Mısırlı, biri Boşnak, diğeri Libyalı 3 gazeteci vardı. Meslekdaşlarımızla Müslümanların niçin bu hale geldiğini konuşuyoruz.

Sebilden su içenler

Baş Çarşı’nın orta yerinde şanlı ceddimiz Osmanlıların yaptırdığı muhteşem bir sebil var. Başçarşı’nın sembolü haline gelen bu sebilden içenler mutlaka Sarayova’ya ve Başçarşı’ya bir daha gelirlermiş. Biz de “inşallah” diyerek kana kana içiyoruz.

Semt pazarı değil, can pazarı

Başçarşı’dan otele giderken Markal Semt Pazarı’nın yanından geçiyoruz. Otobüsten inmeden fotoğraf çekiyorum Burası 1995’te yüzlerce insanın sofrasına yiyecek götürmek için alış veriş yaparken, atılan vahşi bombayla tam 67 Müslüman kardeşimizin can verdiği o kanlı pazar yeri. ‘Buraya semt pazarı değil, can pazarı demek daha doğru olur’ diyor ve gözyaşlarımı tutamıyorum. O dehşet dolu dakikaların korkusu, patlamada hayatını kaybedenlerin çığlıkları, yaşayan insanların gözlerinden okunuyor.

Bilge Kral’a saygı

Ilıca’daki otele yerleştikten sonra önce Bosna’nın bilge kralı Aliya İzzet Begoviç’in kabrini ziyaret ediyor, bütün şehitlerle birlikte O’nun da ruhuna fatiha okuyor, kabri başında nöbet tutan asker gibi selam duruyoruz. Sonra Gazi Hüsrev Bey Camii’ne gidiyoruz. Namaz kılan iki bayana rastlıyoruz.

Arkadaşımız Selami Çalışkan, Bosna savaşını destanlaştıran Bilge Kral Aliya İzzet Begoviç’in kabri başında Boşnakça saygı duruşunda...