İsrail-Filistin çatışması üzerine yüzlerce, binlerce makale,  rapor, kitap yazıldı. Televizyon var olalı beri aynı görüntüleri izleyip duruyoruz. Yapılan Fransız araştırmacı Thomas Sommer-Houdeville  Gazze Filosu kitabında bu organizasyonun başından sonuna kadar içinde olan biri olarak organizasyonun ilk hazırlıklarından saldırıya, tutukluluk döneminden sınır dışı edilme sürecine kadar bütün olayları bir hikâye akıcılığında anlatıyor. 

ESKİ EFENDİLERLE İDEOLOJİK AKRABALIK

Kitap güncel bir olay üzerinden yazılmış fakat yazarın anlattıkları sadece filo ile sınırlı değil, üst metin niteliğinde tarihsel analizleri de var.  Ayrıntılara büyüteçle bakmayı biliyor. Beyaz, sömürgeci ve Avrupalı Siyonizm'in Arap topraklarında tam da sömürgeciliğin klasik versiyonunun sona erdiği bir tarihte İsrail'i kurmayı başarmış olmasının Batlı bilinçle irtibatını yani  yeni İsrail devletiyle bölgenin eski efendileri arasındaki ideolojik ve stratejik  yakınlığı  yaşanan olaylar üzerinden  net bir biçimde sunuyor. Temeldeki bu yakınlık, devlet meşruiyeti, sömürge döneminden kalma ve Holokost'un zihinlerdeki kötü çağrışımına bağlı ırkçılık bütünü sayesinde, İsrail propagandası İsrail gerçekliğinin açıkça görülmesini engellemektedir.  Çünkü onların nazarında İsrail "Ortadoğu'daki biricik demokrasi"ydi, "yırtıcı düşmanlarla çevrili ve kendinden başka güvenecek kimsesi olmayan küçük ülke"ydi, "çölü yeşerten ülke"ydi. Bu parçalarda İsrail'le ilgili  'söylenmemiş olan'ların köklerini  ustalıkla karşımıza dikmeyi öncelediği hemen  fark edilir. 

Yakıcı yıkıcıların yandaşları olarak Batılı medyada inşa edilen İsrail mitini de sorgulayan Siyonist gemi tarihi bu açıdan önemli. İdeolojik ve stratejik yakınlık yaşananların sunumunda/anlatımında da etkili oluyor. Batıdaki ana akım medyanın yıllar boyunca resmî bir söylemle bu çatışmayla ilgili taraflı bir görüntü yansıttığını şöyle özetliyor yazar: "  Filistin   topraklarında  yaşananları sanki iki meşru güç, iki  hasım arasında paylaşılan bir şiddete indirgediler. Bir tarafta Tel Aviv'in Paris ya da New York'u andırdığı modern, ilerici, laik, çok kültürlü bir devlet olarak İsrail var. Özyönetimci kibutzlarının imajıyla "demokrasiler" ve ilericiler tarafında yer alan İsrail, bazen sertlikte biraz aşırıya kaçsa da, kendini savunma hakkına sahip. Öte tarafta zaman zaman haksızlıklara uğradığı kabul edilen, ama esas suçu Arap olmak olan, dolayısıyla bazı militanlarının şiddete başvurduğu -buna kendi mutsuzluklarından sorumlu tuttukları bir devlet ve halka karşı kör bir şiddet de dahil- çoğu Müslüman bir halk var."  Anlatılanlar İsrail'in özüne,  sömürge gerçeğinin özüne doğru tekmil bir kavrayıştır.   Böyle bakıldığında  yarın, İsrail hikâyesine Edward Said ve Noam Chomsky'e komşu bir mercekten bakmakta olduğu düşünülebilir. 

AMBARGOYU KIRMA DÜŞÜNCESİNİN OLUŞUMU

İsrail, kuruluş hazırlıklarından itibaren Filistinlileri  tahakkümü altına almakla yetinmiyor, topraklarını da istiyor ve "yerlileri" yok oluncaya dek püskürtmek isteyen bir makine.  Bu düşünceden hareketle Filistin halkını gitmekle ölmek arasında bir seçim sunduğunu kanıtlamak için Gazze'yi kuşatmıştı. Güney Afrika'yı kırıp geçiren Apartheid rejimini çağrıştırıyordu kimi uygulamaları. 

İsrail'in Gazze ambargosunun ve Filistinlilere yaptığı zulmün haberleri, medyanın ilgisizliğine rağmen dünyaya yayıldıkça, orada yaşananlara karşı dünya kamuoyunda belirgin bir tepki oluşmaya başladı. Filistin'e yönelik yeni dayanışma ve enternasyonalist ilişki hareketleri sayesinde  dünyada  güçlü bir yankı ve uzun dönemli bir etki uyandıran olayları  her milletten binlerce insan önce yapılanları sözle kınadı, eleştirdi. Ardından insani yardım kafileleriyle, filolarıyla ambargonun kırılması mücadelesi başladı.

Gazze'ye  Mısır'dan yürüme fikri, 2008 Aralık'la 2009  Ocak arasında İsrail Gazze'yi bombalarla vururken, Amerika Birleşik Devletleri'nde ortaya çıktı. Kanadalı ve Amerikalı  bir grup eylemci,  Filistin'de seçimleri Hamas'ın  kazandığında Filistinlilere yapılan kıyım ve ablukayı  kınamak için Gazze'ye bir dayanışma yürüyüşü yapma fikrini ortaya attılar. Mısır'da kokuşmuş Mübarek yönetiminin iş başında olduğu bu dönemde yapılan yürüyüşün amacı  "İsrail ordusunun Filistinlilere uyguladığı kıyımı ve Gazze'ye uyguladığı ambargoyu, oradaki insanlık dışı uygulamaları ve uluslararası topluluğun ikiyüzlülüğünü kınamaktı."

Gazzelilere insani yardım götürmek için bir gemi filosu kurmak... Daha önce birkaç kez denenen bu girişim, İsrail'in Gazze'ye saldırması ve ambargoyu ağırlaştırması sonrasında yeniden gündeme geldi. Bu sırada organizasyonda görevli olan bazı isimlerin öldürüldüğünü  de  anlatıyor Gazze Filosu'nda yazar. Filistin'le Dayanışma Hareketi'nin önemli figürlerinden biri ve  Özgür Gazze Hareketi için gemi bulmakla görevli Riad Hamad 2008 ilkbaharında, bir gemi ve bağlanacak bir liman bulmayı başardığı Türkiye'den dönerken  kaybolur.15  Nisan 2008'de Teksas'ın başkenti Austin yakınlarında bir gölde  ölü olarak bulunan Riad Hamad'ın elleri ve ayakları bağlanmış, gözleri ve ağzı bantlanmış olduğu halde yerel polis bunun bir intihar olduğuna hükmeder. Hamad'ın ardında dul bir kadın ve iki  yetim çocuk  kalır. 

Bu suikastın acısı ve kederine rağmen, projeye adanan insanlar çalışmaya aynen devam etme kararı aldılar. Çabaları karşılığını da buldu. Yunanlılar, İsveçliler, İrlandalılar, İngilizler, Fransızlar, Amerikalılar ve Türkler ortak bir çalışma içerisinde halkları seferber ettiler, yardım topladılar, gemilerin hazırlanmasını başardılar. Mavi Marmara da bu gemilerden biriydi. Her aşamasında başka belalarla uğraşan bu ekip, sonunda gemileri yola çıkarmayı başardı. Amaç sivil gemilerle, Gazze'ye insani yardım götürmekten ibaretti.

Önceki yıllarda olduğu gibi gemilerin hazırlıklarına başlanır.  "Türkler hepimizden öndeydi çünkü bütün gemileri bulmuşlardı bile" diyen Houdeville  2010 Nisan'ı başında Yunanistan'a gelir. Ne var ki burada işler iyi değildir. Yunanistan iflasın eşiğinde olduğundan hükümet görülmemiş bir kemer sıkma reformunu oylamaya sunmuştur. Bundan dolayı  ülke genel grevdedir. Ama deniz işçileri dayanışma hareketine katkı sunmak için grevi bırakırlar. Hatta  sendikacılar  yükleme masrafının tamamını üstlenmenin yanında gemilerin limandaki güvenliğini de sağlarlar. 

YUNANİSTAN'DA İHH TARTIŞMALARI

Özgür Gazze hareketinin Yunanistan'daki toplantılarında İHH'nın organizasyon içinde yer almasının Yunanistan'da hareketin algılanma biçimi üzerinde olumsuz bir etki meydana getireceği yönündeki düşünceler dile getirilir. İHH merkezli tartışmaları şöyle anlatır yazar kitabında: "Yunanlı bazı yoldaşlarımızın böyle bir ortak çalışmanın Yunanistan'da nasıl algılanacağıyla ilgili endişeleri vardı. Aynca, İstanbul'da ayrıcalıklı bir konuma sahip İHH doğrudan Türk hükümetine bağlı değil mi? Bunun Türkiye'nin Yunanistan'ı siyasi açıdan zayıflatmak için yaptığı bir numara olmadığına nasıl emin olacağız? Vangelis'le Takis'in cevapları basit ve yeterli oldu. Öncelikle, bu işe birlikte girişmek, Tükler için olduğu kadar bizim için de zor.  Zaten bazı aşırı milliyetçi Türk gruplar İHH'nın, başta Yunanistan olmak üzere, Türkiye'nin düşmanlarının ekmeğine yağ sürdüğünü iddia ederek İHH'ye karşı bir kapmaya yürütüyorlardı. Ayrıca İHH Türkiye'den kurumsal sübvansiyon alan bir STK olsa da, basit bir hükümet uzantısı değildi. Yıllar önce kurulmuş, uluslararası alanda da tanınan  bağımsız  bir örgüttü. Tabii ki Filistin'de çalışıyor ama Müslüman olan ya da olmayan yüzlerce başka ülkede de çalışıyordu. Daha yeni, Haiti'deki depremden sonra acil bir yardım  programı  geliştirmişti." 

Yunanistan'da liman işçilerinin desteğine rağmen ülkenin genel grevde oluşu filonun hareketini geciktirir. Bu durumdan da en çok  günler öncesinden hazırlıklarını tamamlayan ve her türlü ertelemeye karşı olan Türkiye'deki katılımcılar etkilenir. Öte yandan Kıbrıs'tan katılacak heyet de zaman geçtikçe katılımın düşük olmasından endişe duymaktadır. Filonun merkezindekiler ise İrlanda'da sabote edilen ve yolculuğa çıkamayan Özgür Gazze Hareketi'nin yük gemisi, filonun sembolik önderi olması beklenen Rachel Corrie gemisinden  sonra  organizasyona katılımın düşmesi kaygısını daha da derinden  hissederler.

Yunanistan'daki çalışmalar devam ederken hareketin Türkiye boyutu hakkındaki haberler de alınır. İHH'nın yapılan ertelemelerden duyduğu rahatsızlık en önemlisi de  milletvekillerinin filoya katılmasının engellenmesi çok konuşulan konulardandır.  Özellikle milletvekillerinin filoya katılmalarının yasaklanması bahsinde yapılan tartışmaları aktardığı bölüm  önemli: "Neye oynuyor bu Türkler? Acaba Erdoğan hükümeti bizi bırakmaya mı hazırlanıyor? Niye tekerimize çomak sokuyor? İsrail hükümetiyle perde arkasında pazarlık etmek için  Filo'yu mu  kullanıyorlar? Bu sefer, yine o da İstanbul'dan dönen Arafat Şükrü sözü alıyor. Hayır, Türkler bizi bırakmıyor ve hükümet desteğini hâlâ sürdürüyor. Ama gerçekten, baskı gittikçe büyüyor. İsrailliler özel olarak Türkiye'ye karşı gittikçe daha şiddetli bir söyleme kayıyorlar ve bütün bu Filo hikâyesinin Türk hükümetinin yönettiği bir manevra olduğunu, İHH'nın da Erdoğan hükümetinin paravanı olduğunu söylüyorlar. Anlaşılan İsrailli yöneticiler Türkiye'yle bir çatışma mantığı içinde ve bu Ankara'nın planlarında olan bir şey değil. Galiba, Filo'ya katılacağını düşündüğümüz 20 kadar Türk milletvekiliyle birlikte Türk hükümeti iki şeyden

 korkuyor: Bir taraftan Filo'nun komutanı gibi algılanmak -ki asla böyle bir şey olmadı- ve diğer taraftan, bir İsrail saldırısı halinde bunun siyasi sonuçlarıyla baş etmenin zorluğu. Bir ya da birkaç Türk milletvekili İsrailli askerler tarafından hapse atılır yahut yaralanırsa neler olur? Birbirimize güvenmeli ve tuzağa düşmemeliyiz, çünkü İsrailliler bunu istiyor. Bizi pek rahatlatmasa da, Arafat Şükrü'nün söyledikleri doğru görünüyor." 

Yük gemileri bütün güçlüklere karşın hazırlanır, Kıbrıs engeli de aşılır. Mayıs ayının son haftasında filonun sembolik önderi olması beklenen Rachel Corrie  hariç Sophia, Sfendoni, Mavi Marmara gibi isimlere sahip olan gemiler farklı limanlardan harekete geçerek önceden koordine edilmiş bir biçimde yollara düşer. Yolculuğun son  safhasına girildikçe  İsrail tehdidi baskısını gittikçe artırır.  Houdeville , de pek çok kişi gibi İsrail'in bu harekâtı engellemeye çalışacağı tahmin ediliyordu, ama bunu herkese açık uluslararası sularda, üstelik silah zoruyla yapması beklenmiyordu. 31 Mayıs 2010'da, İsrailli sivil ve askerî yetkililerin şaşırtıcı ve akıl dışı tepkileri sayesinde olay uluslar arası siyasi bir olaya dönüştü. İsrailli komandoların saldırısına uğrayan Mavi Marmara'da dokuz kişi öldürüldü.  Bu olay altmış yıldan uzun bir süredir devam eden çatışmanın gerçekliğini daha yakından tanımayı mümkün kıldı. Saldırı, İsrail devletinin şiddeti tek ve biricik modus operandi sayan bir sokak çetesi halinde olduğunun da kanıtıydı. 

Türkiye'de kamuoyunun sadece Mavi Marmara kısmından haberdar olduğu filonun öncesini, yapısını, iç tartışmalarını ve yolculuk sırasında nelerle karşılaşıldığını görmek bakımından önemli bir kitap.  Tıpkı Nisan 1939'da, insanlığı toplama kamplarına, oradan da fırınlara; yani, bilinmeze yollayacak trenlerin bakımının yapılması gibi hazırlanır komandolar saldırıya. Siyonizm hijyeni için gerekli tüm düşünsel ve teknik altyapı ise zaten hazırdır. Hitler ve arkadaşlarının savaş değil de 'ateşe karşılık verme' diye adlandırdığı enikonu savaş hali ile komandoların bilinci/yalanları birbirine ne kadar yakın? Faşizm ve Siyonizm  el sıkışmış zihin ikizleri sanki. 

Saldırı anını ve sonrasındaki yaşanları görüntülü medyadan ve gazetelerden bildiğimiz korsanlığın öncesi hakkında oldukça özlü ve yetkin anlatımları olan bu kitap sanırım olan bitenin unutulmaması adına Mavi Marmara özelinde şimdiye kadar yayımlanan kitaplar içinde sayısı bir ikiyi geçmeyen nitelikli çalışmalardan biri. 

Şiddete, adaletsizliğe ve güçlü olanın hukukuna başkaldıran herkese karşı kullanılacak yeni baskı ve tahakküm araçlarını denemek için İsrail devletini kullanan dünya düzeni karşısında, Özgürlük Filosu'nun sembolik önemine değinen Alternative Information Center'in kurucusu Michael Warchawski'nin  kitabın girişinde yer alan yazsında ifade ettiği şu önerisi üzerinde düşünülmeli: "Gazze'deki ambargoya karşı örgütlenecek bir sonraki uluslararası filo uluslararası seferberliğin doruk yaptığı bir düzeyde olmalı ve bir Fransız gemisinin de orada olması için hiçbir masraftan kaçınılmamalı."

Yeni Gazze filosunun hazırlıklarının yapıldığı bugünden bakıldığında, neredeyse elzem bir ön- gereklilik bu öneri. 

 Thomas Sommer-Houdeville Gazze Filosu: Uluslararası Dayanışma ve Devlet Korsanlığı, Çeviren: Can Belge,2011, İletişim Yayınları, 152 sayfa.

 dunya bulteni