Sinan Özdemir/ Dünya Bülteni
Cezayir Dışişleri Bakanlığı'nın Pazartesi yayımladığı basın açıklaması Bingazi'de soğuk duş etkisi yaptı. Cezayir Pazartesi sabah saat 8.45'te Kaddafi'nin ikinci eşi Safiye, kızı Ayşe ve iki oğulları Muhammed ile Hannibal'ın sabah erken saatlerde Cezayir'e giriş yaptığını duyurdu. Bu açıklamadan önce Cezayir 2 bin km uzunluğunda ki Libya sınırı kapattığını açıklamıştı. Cezayir'in bu tutumuna anlam veremeyen geçici hükümet akşam saatlerinde iadelerini taleb etti. Cezayir insani kaygılarla kabul ettiğini ve bir süre kalacaklarını bildirdi.
Libya yönetimi Cezayir'in bu çıkışını fırsat bilerek Cezayir'i Kaddafi güçlerine destek vermekle suçladı. Geçen hafta muhalifler Trablus'a girdikten sonra giriştikleri temizlik hareketinden Cezayir Büyükelçiliği de nasibi alan yapıların arasında yer alıyordu. 21 Ağustos gecesi Büyükelçilik talan edildi. Bu hadiseye Cezayir'in sessiz kalması beklenemezdi. Bu olaydan bir hafta sonra Cezayir'in Kaddafi ailesini kabul ettiği açıklaması geldi. Cezayir'in bu son çıkışını daha iyi anlamak için Libya müdahalesine ve muhalif harekete bakışını mercek altına almak gerekiyor.
Libya'nın Cezayir'e yönelttiği suçlamaların başında Cezayir yönetiminin Kaddafi güçlerine sağladığı askeri ve lojistik destek geliyor. Geçici hükümet son altı aydan bu yana Cezayir'in perde arkasından Kaddafi güçlerine yardım sağladığına dair belgelere sahip olduğunu söylüyor. Buna karşın Cezayir Libya'nın içişlerine karışmadığını deklare ederek suçlamaları red ediyor.
Libya'nın bu gün Cezayir'e yönlendirdiği suçlamaların benzerini doksanlı yıllarda Cezayir Libya'ya yönlendiriyordu. Cezayir Libya'yı Mali ve Niger'de başgösteren çatışmaları desteklemek ve Cezayir'in güneyini destabilize etmeye çalışmakla suçluyordu. Bununla birlikte doksanlı yıllarda Libya'nın Cezayir iç savaşında GIA'ya silah sağladığı iddia ediliyordu. O günlerde ısptalanamayan ve iddia düzeyinde kalan bu suçlamalar bu gün Libya'nın Cezayir'e yönlendirdiği suçlamalara çok benziyor.
Cezayir tarafsız olduğunu deklare etse de Cezayir'in geçici yönetimi tanımaması ve Arap Birliği Zirvesi'nde - Güvenlik Konseyi'nin 1973 nolu kararına destek oylamasında- Suriye, Sudan ve Yemen'le birlikte hareket ederek karşı oy kullanması Buteflika'nın Kaddafi rejimini desteklediğine yorumlanıyor. Cezayir'in karşı oy kullanması sorunlu olduğu Kaddafi rejimine destek çıkma isteğinden kaynaklanmıyor. Cezayir'i kaygılandıran 1973 nolu kararın NATO müdahallesine yeşil ışık yakması idi. Cezayir arka bahçesi olarak gördüğü Libya'ya dış güçlerin gelmesini uzun vadede kendi çıkarlarını tehdit edeceğini düşünerek karşı çıktı.
Cezayir Moritanya'da bulunan Fransız askeri güçlerinden sonra Libya'da da NATO güçlerinin konuşlanmasını istemiyor. Muhalifleri Batı'nın neokolonyal emellerine destek veren bir örgütlenme olarak görüyor ve Batı'nın gizli ajendası olduğunu düşünüyor. Kuşatılmışlık hissi tehdit algısını güçlendiriyor. Bu noktada geçici hükümeti tanımayan Cezayir , muhalefetin denetimi altında ki Libya torpaklarında yaşayan Afrikalılara uyguladığı baskıyı durdurmadıkça ve gelecekleri garanti altına almadıkça geçici hükümeti tanımayacağını deklare eden Afrika Birliği'ne destek vererek zaman kazanmaya çalışıyor.
Cezayir her ne kadar ülkelerin iç işlerine karışmama prensibine uyduğunu söylese de gerektiğinde örneğin milliyetçi reflekslerle komşularının içişlerine karışmaktan çekinmeyen bir anlayışa sahip olduğunu ifade etmek gerekiyor. Fas'la yaşadığı sorunların temelinde bu anlayış yatıyor.
Cezayir Libya'da oluşmakta olan hareketin bölgeyi destabilize edeceğini ve İslamcılara yarayacağını düşünüyor. Bu noktada Kaddafi ve Buteflika'nın bakışlarının örtüştüğünü söyleyebiliriz. Özellikle kendi içinde doksanlı yıllarda yaşanan iç savaşta "İslamcılara" karşı verdiği mücadelenin Libya'da oluşabilecek benzer yapılarla yeniden hareketlenebileceğini düşünenler yok değil. Cezayir'de Ocak ve Şubat ayında başgösteren ekonomik ve sosyal eylemlerin doksanlı yıllarda yaşanan iç savaşın bilinç altlarında tazeliğini koruması sebebiyle siyasi harekete dönüşemediğini düşünüyoruz. Buteflika sonrasının tartışıldığı Cezayir'de taşların yerinden oynamamasına büyük özen gösteriliyor. Buteflika beklentileri karşılamak ve sosyal patlamaların yaşanmaması için petrol ve doğalgaz gelirleriyle sosyal yardımları hızlandırdı.
Bumedien'in dışişleri bakanlığını yapmış olan Buteflika'nın (1963-1979) dış politkaya bakışında döneminin izlerine rastlamak mümkün. Bağımsızlığın ardından Cezayir bağlantısızlar hareketinde yer alarak soğuk savaşın paylaşımcı anlayışından korunmaya çalıştı. Cezayir'in Libya muhalif hareketini neokolonyal projenin parçası olarak algılaması bu noktada şaşırtıcı değil. Buteflika ile Kaddafi uzun yıllardan beri tanışıyor. Bölgesel çekişmeler sebebiyle yıldızları barışmadı. Ancak aynı dönemin ürünleri oldukları göz önünde bulundurulursa Buteflika'nın Libya müdahalesine sıcak bakmaması jeopolitik kaygıları sebebiyle anlaşılabilir. Kaddafi ailesine sahip çıkması soğuk savaş yıllarından kalan bir refleksle yerel düşmanını büyük dış düşmana karşı koruma düşüncesiyle de izah edilebilir.
